سرزمين من سوباتان

سوباتان

سوباتان

نام ییلاقی در غرب لیسار در شهرستان تالش که ییلاق اهالی لیسار است

موقعیت

در فاصله ٣٦ کیلومتری شمال غرب شهر تالش و17 کیلومتری جنوب شرقی دریاچه نئور در ارتفاع 1900-1970 متری از سطح دریاهای آزاد قرار دارد.آبادی ییلاقی سوباتان روبروی بلندترین کوه رشته کوه تالش ««ریشکاجی یا ریشگاسر»» قرار دارد.جمعیت منطقه ییلاقی سوباتان شامل گزنه هونی ، بیده پشت ، هونی یش ، قوری دره ، قلعه بین یوری ، گنجخانه ،ورزان و…بصورت فصلی متغیر است . بهار، تابستان و اوایل پائیز، منطقه پر از هیاهو و جنب و جوش است ، ترکیب جمعیتی عمدتاً از تالشان و بومیانی است که به دامداری و دامپروری مخصوصاٌ پرورش گوسفند مشغول هستند.سایر ساکنین از اهالی بخش لیسار (کرگانرود)تالش هستند.

طبیعت زیبا ، محیط دلرباوهوائی به غایت نیکو پذیرای خیل طبیعت گردان و کوهنوردان ملی و محلی و به ندرت گردشگران خارجی است.

آب و هوای سوباتان

به دلیل هم جواری ارتفاعات این منطقه با دریاچه ی خزر، آب و هوای سوباتان دائماً دستخوش تغییر است؛یک لحظه ابری، یک لحظه بارانی، یک لحظه تگرگ و رعد و برق و زمانی نیز آفتابی است. بسیار اتفاق افتاده که تمامی این پدیده ها ی جوی را در کمتر از یک ساعت تجربه نمود .

وجه تسمیه

در مورد وجه تسمیه سوباتان دو نظریه وجود دارد :

1 - نظریه اول : سوباتان یا سووتن برخلاف ناآشنایان به زبان تالشی به هیچ وجه کلمه ترکی به معنای محل فرورفتن آب درست نیست .با توجه به منابع و تحقیقات به عمل آمده

(مارسل بازن) در باره تالش و تالشی ها ، آبادی های ییلاقی تماماً به زبان تالشی نامگذاری شده اند که عناصر موجود در طبیعت مانند عوارض زمین برای مثال منطقه کان تیکت (به معنای کوه سنگی ) ده سر یا سردهونی( چشمه سرد) یا بیه پشت یه بیده پشت یا ننه چولی ( به خاطر قرار گرفتن در منطقه گود) یا سابی چول یا اسب مور همگی حکایت از نامهای تالشی با تأثیر پذیری از عوارض طبیعی دارد .همچنین بهتر است از ساکنین دامدار منطقه نام سوباتان سئوال شود که در جواب سووتن تلفظ می شود و معنی سو : گلپر و وتن : وطن در ضمن هنوز هم بیشترین تولید گلپر از زمینهای این منطقه در تالش به عمل می آید. وجود روستایی در غرب سوباتان بنام “سوکدی” یعنی (روستای کلپر خیز) سو یعنی گلپر و کدی یعنی روستا نیز این نظریه را تقویت می کند .

2 – نظریه دوم : سوباتان به معنی محل فرورفتن آب است . چون در این ییلاق در نظیری محله حفره هایی وجود دارد که آبهای جاری و چند چشمه در آنجا فرو می رود و کسی نمی‌داند این آبها از کجا سر در می آورند . البته یک باور افسانه وار وجود دارد که این آبها به آب انبار قلعه  صلصال لیسار که 20 کیلو متر با آنجا فاصله دارد متصل است . صاحبان این نظریه هم نامگذاری ترکی تعدادی از روستاها و مکانها مانند” قوری دره – ساری بولاغ – قارا بولاغ – ممد عزیز یوردی – هاچاداش و غیره را دلیلی بر ادعای خود می شمارند . اما خارج از این جدلها باید پذیرفت که ساکنان بومی این منطقه تالشها بوده اند و مراودات مختلف بین تالش و آذربایجان نیز اختلاط فرهنگی و ادبی فراوانی را ایجاد کرده است

نقاط دیدنی سوباتان

۱- چشمه باتمان بلاق :بین سوباتان و آسبومار واقع است.

۲- منطقه باستانی غار گنجخانه

۳- سرچشمه اصلی قنات سلسال که سر از قلعه سلسال لیسار در می‌آورده‌است.

٤- زمین اسب دوانی که منطقه ائی نسبتاً هموار و مشرف به سوباتان و در نزدیکی بیده پشت قرارگرفته است.

٥- آبشار ورزان واقع در ٤ كیلومتري غرب سوباتان

6- مناطق دیدنی هاچا داش – ساری داش – مجمع داش و ..

7- پارک طبیعی و جنگلی آلچالق

8 – دریاچه زیبای نئور

9 – آبشار زیبای ماهار واقع در روستای ماهار

مشکلات عمده در سوباتان

ترکیب جمعیت یکجا نشین(شهری و روستائی )از شهرستان تالش و کوچ نشینان و جنگل نشینان ترکیب نامتجانس ولی جالبی در سوباتان به وجود آورده است . جمعیت غالباً شهری که آخر هفته هابه منظور تفریح و استفاده از هوای پاک و غذاهای طبیعی به سوباتان می آیند در تقابل با کوچ نشینانی که بی‌محابا مراتع منطقه را به چرای گوسفندان سپرده وبدون کوچکترین احساس خطری از نابودی مراتع شروع به بهره برداری بیش از حد از مراتع منطقه می نمایند.ولی همین کوچ نشینان اقتصاد دام محور منطقه را به حرکت وامی دارند.از سوئی نابودی جنگلهای نزدیک منطقه که به انحای مختلف مورد استفاده قرارگرفته زنگ خطری برای نابودی طبیعت بکر دره لیسار و منطقه سوباتان می باشد. مشکل سوباتان تقابل مدرنیته و سنت و ساخت وساز بی رویه و زمستانه در مراتع است که می رود که سوباتان سبز را به منطقه ائی پر از خانه های کوچک و بزرگ تبدیل کند. وجود جاده کوهستانی منتهی به این آبادی در راستای خدمت به ساکنین ، ناخواسته راه ورود مصالح مدرن به منطقه را گشوده و با بررسی عکسهای تابستانی منطقه با عکسهای سال بعد رویش منازل غیر مجاز و بعضاً مجاز قابل رویت است .چه خوب بود مسئولین طرح جامعی برای سوباتان تعریف و            ساخت و ساز منطقه را تحت کنترل درمی آوردند. و به ساخت و ساز منطقه سامان می دادند. معضل دیگر سوباتان کم آبی است . سالها قبل به همت اهالی و کمک اداره آب و فاضلاب تالش ،آب لوله کشی از چشمه قاربولاغ به منطقه آورده شده که در حال حاضر جوابگوی صدها خانوار ساکن در روزهای تابستان نیست ،از طرفی ترکیب نامتجانس قومی و قبیله ائی تصمیم گیرندگان فعلی سوباتان و عدم هماهنگی و مدیریت صحیح این گروه از توسعه آبرسانی و اضافه کردن منابع آبی جدید به سیستم لوله کشی شده است .و تعصبات خشک و بعضاًبعلت عدم آینده نگری در این باره به مشکلات سوباتان افزوده است. معضل دیگر تولید زباله و عدم دفع صحیح آن است از سوئی تولید زباله های پلاستیکی و زباله های بهداشتی و نبودن سیستم جمع آوری زباله در سوباتان باعث شده چهره منطقه پر از کیسه های پلاستیکی و قوطی های کنسرو و… باشد که خوشایند هیچ طبیعت دوست وانسان متمدنی نیست . همچنین نبودن سرویسهای بهداشتی عمومی باعث سردرگمی و ایجاد دستشوئی های صحرائی توسط طبیعت گردان گروهی شده که باعث آلودگی منابع آبی زیر زمینی و خطر آلودگی چشمه سوباتان شده است.

راههای رسیدن به سوباتان

برای رفتن به سوباتان از دو طریق می توان عمل کرد :

1- از طریق تالش

2-از طریق دریاچه نئور البته راه اول مطمئن تر و تردد بیشتری دارد برای این امر می توان از ماشین شخصی ترجیحاً شاسی بلند استفاده کرد بعلت دست اندازها در 24 کیلومتر از مسیر استفاده از خودروهای سواری پیشنهاد نمی‌شود .

ولی بسیاری از اهالی محلی در تابستان بوسیله خودروهایی چون پراید پژو و سمند نیز به سوباتان می روند.

ولی راه پیشنهادی به دوستانی که نمی‌خواهند یا نمی‌توانند پیاده به سوباتان بروند دو راه است :

1- استفاده از پاترولهای کرایه ایی که اکثراً از اهالی لیسار می باشند که با یک جستجوی ساده در گوگل قابل یافتن هستند.

2- استفاده از وانتهای عموماً نیسان که بصورت مرتب در این مسیر تردد می کنند .ایستگاه این وانت ها در ابتدای راه قدیم ییلاق است علامت مشخصه پیکره کوهنورد در ابتدای این مسیر بعد از پل قدیمی شهر است.

راههای پیاده روی به سوباتان :

1- مسیر دره لیساربه سوباتان معروف به “تیفیجه یولی ” کوتاه ترین راه و حدود 18 کیلومتراست .

  2-مسیر ماشین رو از تالش حدود 43 کیلومتر .

3-مسیر جوکندان دیگولی سوباتان

4- مسیر دریاچه نئور به سوباتان از سمت اردبیل و خلخال( از طریق جاده فیبر نوری)بعلت عدم ترددوسیله نقلیه بصورت منظم در این مسیر و مشخص نبودن مسیر در بعضی نقاط سفر گروهی و با بلد محلی یا استفاده از نقاط        جی پی اس گذاری شده توسط سایر طبیعت گردان پیشنهاد می شود.

در سوباتان امتحان کنید

طبیعت زیبا و باد لطیف تلفیق هوای مدیترانه ایی و کوهستانی هوایی آلپ گونه به وجود آورده است بازار سوباتان شبیه دهکده های اطراف اورست در نپال است.مراقب افراد سودجو باشید .اکثر گوشتهای ذبح شده گوسفند ماده است قبل از خرید گوشت با افراد معتمد محلی یا بومیانی که خود نیز به صورت تفریحی به سوباتان آمده اند مشورت کنید.پنیر ویژه سرخ کردن (پندیره ویسوج )در سوباتان را حتماً امتحان کنید این پنیر فقط در ساعات ظهر فصل بهار و بوسیله دامپروران منطقه درست می شود این پنیر بدون نمک برای سرخ کردن مناسب است .دستور پخت را از مغازه داران یا خود چوپانان سئوال کنید.کباب صبح را فراموش نکنید در سوباتان هر سه وعده می توانید کباب بخورید.سیر تازه سوباتان طعم بسیار خوبی دارد برای خرید نان برنامه ریزی کنید یکی از مغازه ها برای پخت نان فردا سفارش می گیرد بپرسید به شما نشان خواهند داد.بیشترچوپانان شیر گوسفند را نمی‌فروشند ولی بعضاً شما را به نوشیدن شیر دعوت می کنند. .روز چهارشنبه بیشتر چوپانان لبنیات نمی‌فروشند.برای روز اول اقامت حتماً نان به اندازه کافی همراه داشته باشید .در تعطیلات خرداد امکان تمام شدن هر چیزی در مغازه ها است.برای نوشیدن آب از آب چشمه سوباتان یا گزنه هونی استفاده کنید.

غذاهای محلی

در این منطقه ییلاقی همانند سایر نقاط عشایر نشین غذاهای محلی خاصی تهیه می شود که از جمله آنها ” پندیره ویسوج – سوجا دیله – قورما – قورتماج – سیرجینه – کله پلو – پته – قوزلی بریان و …. را نام برد .

ورزشها و بازیهای بومی و محلی سوباتان

در سوباتان به تناسب اقلیم کوهستانی و ییلاقی خاص خود بازیها و ورزشهای بومی ویژه ای رواج داشته که ” غیش بازی – چلینگ آقاجی – کودی کودی – بورک کوتدی قاشدی و سرسره بازی ” تعدادی از این بازیهاست .

گیاهان داروئی سوباتان

آب و هوای سرد کوهتانی و ویژگیهای منحصربه‌فرد جغرافیایی سوباتان باعث شده این منطقه کلکسیونی کامل از گیاهان داروئی همچون ” گلپر(سو)(بالدرقان) – کهلیک اوتی – گزنه – نعناع – بولاغ اوتی – ازگیل کوهی – سیب کال – قاراگیله – قرمزی گیله – قارچ طبیعی – بومادران – امه کومجی – یارپوز(پونه)- چای اوتی (هوفاریقون)- دم اسبی – ترشنگ و …. باشد .

منابع

  • کتاب تالش سرزمینی در شمال ایران نوشته مارسل بازن
  • وبگاه استان گیلان
  • کیلومتر شمار و ارتفاع سنج خودرو
  •  تحقیقات محلی
  • ويكيپديا
  • كتاب نگاهي به ليسار و سوباتان نوشته شاپور رضاقليپور
  • برای دیدن تصاویر بیشتر به   http://www.soubatan.ir  مراجعه کنید.

ایسپیه مزگت

ایسپیه مزگت

ایسپیه مزگت را می توان یکی از شگفت ترین بناهای تاریخی گیلان دانست.ایسپیه مزگت از دو کلمه «ایسپی» در زبان تالشی به معنای سفید و «مزگت» در زبان اوستا به معنای مسجد تشکیل شده است. ایسپیه مزگت (مسجد سفید) در روستای کیشه خاله در شمال دنیاچال یکی از دهستانهای رضوانشهر واقع شده است. این بنای شگفت انگیزباقی مانده یک آتشکده زرتشتی قدیمی و بزرگ پیش از اسلام است که رواق چهار گوش داخلی آن محل نگهداری آتش مقدس بوده و مردم برای عبادت در دهلیزهای کناری آن می ایستادند. اما این بنا بدون هیچ تغییری در دوران پس از اسلام احتمالاً بعد از قرن سوم هجری به مسجد تبدیل شده و این درحالیست که در داخل آن محرابی وجود ندارد ، این عدم تغییر و یا تخریب خود نشانی از حرمتی است که این مکان برای مراسم دینی در قبل و بعد اسلام داشته است.معماری این بنا معماری بومی نیست ، اما با معماری بومی گیلان به شکل زیبایی تلفیق شده است .

ایسپیه مزگت
ایسپیه مزگت

جنگلهای هیرکانی

جنگل هاي هيركاني

جنگلهای هیرکانی یکی از منحصربه‌فردترین نوع جنگل‌ها در دنیا هستند که همچون نوار سبزی بر شیب‌های شمالی جبال البرز قرار گرفته و سواحل جنوبی دریای خزر را می‌پوشاند. این ناحیه از حوالی تالش در کشور آذربایجان تا حوالی گرگان در شمال شرقی ایران ادامه می‌یابد.این جنگل‌ها که از دوران ژوراسیک به جای مانده‌اند، 3/7 میلیون هکتار پوشش جنگلی ایران را تشکیل می‌داده‌اند که هم اکنون به 1/8 میلیون هکتار در ایران و 20 هزار هکتار در آذربایجان تقلیل یافته‌اند. این جنگل‌ها که جزو بقایای دوران سوم زمین‌شناسی هستند با قدمت 40 میلیون ساله از یک سو و وجود ۸۰ گونه گیاهان چوبی بسیار نادر مانند راش، بلوط، توسکا، نارون، گیلاس وحشی، بارانک، سرخدار، نمدار و غیره از سوی دیگر، نشان می‌دهد که این اراضی می‌توانند همچون موزه زنده‌ای مورد استفاده قرار بگیرند. همچنین وجود گونه های بسیار جانوری متفاوت از مناطق داخلی فلات ایران بر اهمیت حیات جانوری آن می افزاید در مورد اهمیت و قدمت این جنگل ها همین بس که عمر جنگل های اروپا در حدود 10000 سال و قدمت جنگل های هیرکانی بیش از 40 میلیون سال می باشد

جنگل هاي هيركاني
جنگل هاي هيركاني

آبشار لاتون (لوندويل)

آبشار لاتون

آبشار لاتون در استان گیلان، ۱۵ کیلومتری جنوب شهرستان آستارا، شهر لوندویل روستای کوته کومه جای گرفته‌است. ارتفاع تقریبی آبشار لاتون ۱۰۵ متر است که به لحاظ بلندی، مرتفع ترین آبشار گیلان و ایران به حساب می‌آید.علاوه بر آبشار اصلی، آبشاری دیگر در ۱۰ متری آن قرار دارد که ۶۵ متر ارتفاع دارد و سرریز آب آن نسبت به آبشار اصلی بیشتر و پر عرض تر است. در بالا دست آبشار بزرگ لاتون، سه حوض بزرگ طبیعی با سه آبشار ۱۰ متری وجود دارد که از زیبایی‌های بی نظیر و منحصربه‌فرد منطقه لاتون است.
این آبشار از دامنه‌های شرق کوه اسپیناس”اسپینه” سرچشمه گرفته و به رودخانهٔ لوندویل که با طول ۱۷ کیلومتر خود نیز از کوه اسپیناس”اسپینه” سرچشمه گرفته سرازیر می‌شود و با شیب تندی به سمت کوته کومه و لوندویل حرکت کرده و در آخر وارد دریای خزر می‌شود.
حجم آب آبشار در فصول مختلف سال متفاوت است ولی در تمام فصول آب دارد.

ابشار لاتون
ابشار لاتون